'Bỏ việc ngân hàng là quyết định đúng đắn nhất của đời tôi!'

Đây là điều phá vỡ một nguyên tắc truyền thống được xem là luật bất thành văn trong các doanh nghiệp Nhật Bản lúc bấy giờ. 

Xem xét ngành thương mại điện tử thế giới không thể không nhắc đến 4 cột trụ gồm: Amazon, eBay, Alibaba và Rakuten. Trong khi Amazon, eBay là hai cột trụ phương Tây thì Alibaba và Rakuten là cột đỡ phương Đông. Nhưng so với 3 gã khổng lồ kia, Rakuten được xem là tập đoàn khá kín tiếng như tính cách của người Nhật. 


Đế chế thương mại điện tử khổng lồ này được xây dựng bởi Hiroshi Mikitani- một cựu nhân viên ngân hàng công nghiệp Nhật Bản (Industrial Bank of Japan-IBJ).

Năm 1996, Hiroshi Mikitani quyết định nghỉ việc và 1 năm sau đó lập ra Rakuten với vốn ban đầu chỉ vẻn vẹn 250.000 USD. Sau đây là bài viết được chính ông chia sẻ trên mạng xã hội LinkedIn về quyết định bước ngoặt của đời mình:

Năm 1996, ở tuổi 31, tôi đã làm một điều không tưởng. Tôi từ bỏ công việc tại Ngân hàng Công nghiệp Nhật Bản.

Xin nói thêm rằng đây là điều phá vỡ một nguyên tắc truyền thống được xem là luật bất thành văn trong các doanh nghiệp Nhật Bản lúc bấy giờ. Những nấc thang thành công phổ biến tại Nhật Bản được thiết lập vững chắc và đã được tôn trong một thời gian dài gồm: Thành công ở trường học, có vị trí chắc chắn tại một công ty có uy tín, làm việc theo cách của bạn và gắn chặt thành công của bạn với công ty đó. Đây là điểu rất phổ biến về những thành tích trong giới kinh doanh Nhật Bản.

Tôi cũng như nhiều người bắt đầu sự nghiệp bằng con đường này, nhưng sau khi trận động đất lớn Hanshin năm 1995, tôi đánh giá lại những quyết định cuộc sống và sự nghiệp của mình và đã chọn một con đường khác. Tôi quyết định để thành lập công ty riêng của mình. Và đây là những gì tôi đã học được: 

1. Tin tưởng nguồn cảm hứng của bạn


Khi tôi bắt đầu nghiên cứu những ý tưởng cho công ty mới của mình, tôi quyết định sẽ bắt đầu một cái gì đó mới ở Nhật Bản: Một công ty Internet, đặc biệt là mua sắm trực tuyến. Nhiều người đã khuyên tôi gạt bỏ ý nghĩ này. Đây là những năm 90, nhiều công ty lớn đã thử và thất bại để cho ra đời những đại siêu thị trực tuyến. Nhưng tôi nghi ngờ vấn đề không phải là cách tiếp cận mua sắm trực tuyến mà trong việc thực hiện những nỗ lực của họ. 

Tôi biết Internet đã thay đổi thế giới khi đồng nghiệp của tôi bắt đầu đọc The Wall Street Journal trực tuyến vào ngày nó được xuất bản nhiều hơn khi nó chỉ được xuất hiện trên báo in. Bởi lẽ điều này không còn khiến quá trình đọc thông thường của anh ta phải đợi đến lúc báo được gửi tới bằng thư tín tận ngày hôm sau. Những đại siêu thị trực tuyến chỉ cần có một cơ hội khác. 

2. Bắt đầu chậm và nhỏ là điều tốt 

Khi bạn bước ra khỏi con đường dự kiến sẽ thành công (như tôi đã làm khi rời IBJ), tất nhiên sẽ có cám dỗ rất lớn để bắt đầu dự án mới của bạn với một tiếng vang lớn - một thứ gì đó để cho mọi người thấy bạn đã đúng ra sao. Nhưng tôi đã học được rằng có một điều rất tốt thậm chí thích hợp hơn chính là bắt đầu chậm và nhỏ với dự án mới của mình.

Khi bắt đầu công ty mới, tôi có khá ít nhân viên. Đó là sự thật tại thời điểm quá khứ. Chúng tôi tự mình làm tất cả mọi thứ và tôi cố ý giữ hàng ngũ của chúng tôi nhỏ gọn. Chúng tôi xây dựng trang web riêng của mình và đã gặp gỡ trực tiếp với các thương gia trên khắp Nhật Bản để để thuyết phục họ rằng mua sắm trực tuyến sẽ là tương lai. Đây là một cách để tôi cảm thấy mình có thể xây dựng và hoàn thiện nền văn hóa của công ty, thứ mà sẽ phục vụ như là một xương sống khi chúng tôi bắt đầu phát triển. 

3. Hãy rộng mở để thay đổi đường đi 

Như những gì đã được cam kết và cũng như tầm nhìn bạn có thể, sẽ có những ý tưởng mới, quy trình mới của Rakuten sẽ được tiết lộ. Chúng tôi từng bắt đầu Rakuten với cấu trúc ưu tiên giá cả. Chúng tôi nhanh chóng nhận ra phải sửa lại nó để đạt được mục tiêu của mình. Chúng tôi sớm trở thành một công ty khá cởi mở để thay đổi- những công nghệ mới, hạng mục kinh doanh mới, những đất nước mới. Khi bạn bắt đầu dấn thân trên con đường kinh doanh, hãy kỳ vọng sẽ có ngã rẽ, khúc cua trên đường đi. Hãy học hỏi từ chúng và bạn chắc chắn sẽ phát triển, thành công.

Vào ngày tôi bỏ công việc tại IBJ, sếp quản lý của tôi nói với tôi: Bạn sẽ trở lại với chúng tôi một ngày nào đó. Nhưng cha tôi nói: Cha nghĩ con có thể làm một thứ gì đó giống thế. Ông biết tôi muốn tìm con đường của riêng mình.


>> Rakuten: Gã khổng lồ thương mại điện tử kín tiếng xứ hoa anh đào

 Theo Trí Thức Trẻ/LinkedIn

Rakuten: Gã khổng lồ thương mại điện tử kín tiếng xứ hoa anh đào

Rakuten có thể xem mẫu hình thành công điển hình nhờ việc am hiểu văn hóa địa phương và thói quen người tiêu dùng. 

Năm 1996, một nhân viên ngân hàng Industrial Bank of Japan có tên Hiroshi Mikitani quyết định từ bỏ công việc có thu nhập và danh tiếng tốt tại Nhật Bản. Đây được xem là hành động phá lệ so với truyền thống người Nhật. Một năm sau đó, Mikitani thành lập nên Rakuten, sau này là một trong những công ty Internet, thương mại điện tử lớn nhất trên thế giới.

Nhà sáng lập kiêm CEO Rakuten Hiroshi Mikitani.

 Cột trụ phương Đông

Xem xét ngành thương mại điện tử thế giới không thể không nhắc đến 4 cột trụ gồm: Amazon, eBay, Alibaba và Rakuten. Trong khi Amazon, eBay là hai cột trụ phương Tây thì Alibaba, thì  Rakuten là cột đỡ phương Đông. Nhưng so với 3 gã khổng lồ kia, Rakuten được xem là tập đoàn khá kín tiếng như tính cách của người Nhật. Theo tạp chí danh tiếng Forbes, tính đến tháng 5/2014, giá trị thị trường Amazon đạt 157,52 tỷ USD, eBay là 71,01 tỷ USD còn Rakuten đạt 17,65 tỷ USD, Alibaba đạt mức 9,33 tỷ USD (số liệu tháng 5/2011).

Năm 1997, Rakuten ra đời cùng nền tảng trung tâm mua sắm trực tuyến Rakuten Ichiba. 3 năm sau, để thu hút đầu tư mở rộng kinh doanh, Rakuten tiến hành IPO trên sàn JASDAQ. Kể từ đây, không chỉ giới hạn trong hoạt động trung tâm thương mại trực tuyến, Rakuten còn vươn cánh tay sang dịch vụ khách sạn trực tuyến, chứng khoán, tiền điện tử, thể thao, truyền thông,… đồng thời mở rộng quy mô thông qua con đường M&A. 

Không chỉ dừng lại ở thị trường Nhật Bản, Rakuten còn tiến thẳng tới đại bản doanh của hai gã không lồ Amazon, eBay bằng việc mua lại Buy.com với giá 250 triệu USD năm 2010 và đổi lại thành thương hiệu “Rakuten.com Shopping”. Với chiến lược toàn cầu hóa, Rakuten còn thâu tóm Priceminister (Pháp), Ikeda (Brasil), Play.com (Anh),… để gia nhập các thị trường mới này. 

Kiềng ba chân 

Được coi là một trong tứ trụ của công nghiệp thương mại điện tử thế giới nhưng nếu nói Rakuten chỉ sống nhờ thương mại điện tử là chưa đủ.

Hiện Rakuten sở hữu cũng như góp vốn với hàng loạt công ty  đủ các lĩnh vực như Rakuten Auction, Rakuten Logistics, Rakuten Travel, Rakuten Bank,… Hãng này xây dựng chiến lược phát triển dựa trên hệ sinh thái gồm 3 cột trụ: Thương mai điện tử, Tài chính và Nội dung số.

Hệ sinh thái Rakuten. (Nguồn: Báo cáo thường niên 2013)

Theo báo cáo thường niên năm 2013, mảng dịch vụ Internet đóng góp 57,1% doanh thu với sự góp mặt lớn nhất của Rakuten Ichiba, Rakuten Travel. Mảng tài chính Internet chiếm 36,5% đến từ Rakuten Card, Rakuten Securities,... Năm 2013, Rakuten chiếm hầu hết vị trí hàng đầu trong lĩnh vực dịch vụ internet Nhật Bản.

Xếp hạng trên thị trường liên quan tới IT nội địa. (Nguồn: Báo cáo thường niên 2013)

Với gốc rễ là thương mại điện tử, Rakuten khá mạnh tay khi đầu tư vào những thương vụ lớn nhằm tận dụng và phát triển mảng kinh doanh này. Năm 2013, Rakuten đầu tư 50 triệu USD vào Pinterest. Theo lời của CEO Mikitani, với ý tưởng cá nhân hóa và sáng tạo, Pinterest là mạng xã hội phù hợp nhất với công ty này. 

Đầu năm 2014, Rakuten một lần nữa lại gây chú ý khi mua lại ứng dụng nhắn tin Viber. Tính đến thời điểm đó, Viber có 345 triệu người dùng trên khắp thế giới. Sau thương vụ này, lượng thành viên đăng ký dịch vụ của Rakuten tăng từ mức gần 200 triệu người dùng lên 500 triệu người dùng. Theo tiết lộ của Rakuten, hãng này mua Viber với nhắm tới 3 mục tiêu: Phát triển mô hình Viber độc lập như trò chơi, stickers; nắm lấy xu hướng phát triển công nghệ đầy tiềm năng hiện nay và tích hợp Viber vào hệ sinh thái nhằm gia tăng giá trị cho các dịch vụ internet hiện tại của Rakuten. 

Rakuten có phải “Amazon phiên bản Nhật”? 

Khi được báo chí quốc tế gọi Rakuten với cái tên “Amazon.com phiên bản Nhật”, CEO Mikitani cho biết sự so sánh này có phần không chính xác. Mục tiêu của Amazon là luôn luôn chú trong vào sản phẩm và khách hàng bằng việc cải thiện phân phối và lựa chọn. Đối với Rakuten, mục tiêu lại thiên về trải nghiệm mua sắm của khách hàng với nền tảng của chính nó. Rakuten làm việc trên nguyên tắc “Omotenashi”, vốn là cách tiếp cận theo hướng Nhật Bản trong việc mang tới chất lượng cao và dịch vụ mang tính cá nhân.

“Ở Nhật Bản, nếu bạn đến một quán cà phê, một cửa hàng hay bất kỳ doanh nghiệp địa phương nào, bạn sẽ nhận thấy một chuẩn mực rất cao trong dịch vụ cá nhân.”, nhà sáng lập kiêm CEO Rakuten chia sẻ. “Internet nên được phát triển theo hướng này.”

Mikitani cho biết Rakuten đang cố gắng để tạo ra trải nghiệm tiêu dùng mang tính cá nhân cho những người dùng của tập đoàn này bằng việc cho phép mỗi người bán hàng trên trên có thể tùy chỉnh trang của họ với cách bài trí độc đáo, hình ảnh và những chương trình khuyến mại. Những nhà cung cấp cũng có thể chỉnh sửa và cập nhận trang liên tục cũng như cách giao tiếp thẳng với khách hàng. “Chúng tôi muốn đem lại cho họ cảm giác được là một người thực tại đây”, Mikitani nhấn mạnh.

Với mục tiêu theo đuổi là đề cao tính cá nhân, CEO Rakuten cho biết tập đoàn này tránh việc tiêu chuẩn hóa. “Chúng tôi đang tạo ra nhiều câu chuyện, trải nghiệm và liên lạc giữa người mua và người bán.” 

Một điểm khác biệt và tạo ra thành công của Rakuten so với Amazon trên xứ sở hoa anh đào chính là nhờ hệ thống sinh thái đa dạng. Với chiến lược sử dụng Rakuten Super Points trong đó kết nối tất cả những dịch chuyển trong hệ sinh thái của tập đoàn này tạo ra mạng lưới khách hàng trung thành lớn. Khi sử dụng dịch vụ của Rakuten, những người dùng được tính điểm chung, vì vậy một khách hàng có thể dùng điểm mua hàng trực tuyến từ Ichiba để đặt một kỳ nghỉ với mảng du lịch của tập đoàn này. Sự linh hoạt của hệ thống điểm này đã trở nên phổ biến với những thành viên khi con số tỷ lệ sử dụng chéo tới 55,4% năm 2013.

Hiện gần 90% người dùng internet tại Nhật Bản đã đăng ký tại Rakuten và tập đoàn này đang vận hành cho khoảng 40.000 doanh nghiệp và dịch vụ khác nhau tên khắp thế giới. Rakuten có thể xem hình mẫu thành công điển hình nhờ việc am hiểu văn hóa địa phương và thói quen người tiêu dùng đối với bất kỳ doanh nghiệp châu Á nào, đặc biệt trong ngành kinh doanh trực tuyến.

Tri Thức Trẻ

>> Hiroshi Mikitani: Ông trùm đế chế thương mại điện tử Rakuten 

Hiroshi Mikitani: Ông trùm đế chế thương mại điện tử Rakuten

Rakuten luôn giữ vững ngôi vị website thương mại điện tử số 1 tại Nhật Bản, đồng thời là một trong những tên tuổi lớn nhất trong lĩnh vực này trên toàn thế giới. 

Chân dung Hiroshi Mikitani – CEO Rakuten

Khi Alibaba nổi lên như một hiện tượng thương mại điện tử, người ta bắt đầu nhìn lại lĩnh vực này và điểm lại những người khổng lồ đang chiếm lĩnh thị trường. Amazon thì đã quá phổ biến trong tâm trí người dùng Việt Nam, nhưng Rakuten vẫn là một cái tên tương đối xa lạ, cho tới khi thương hiệu này thâu tóm Viber, vốn là một ứng dụng nhắn tin khá quen thuộc với giới trẻ Việt. Ít người biết đây là một trong những website thương mại điện tử lâu đời và thịnh vượng nhất trên thế giới ảo, dưới sự chèo lái của thuyền trưởng Mikitani Hiroshi – một cựu sinh viên của đại học Havard.


Thời niên thiếu của Mikitani

Hiroshi Mikitani có thể được coi là “con nhà nòi” khi sinh  ra trong một gia đình tinh hoa trí thức: cha của ông là một nhà kinh tế học, anh trai là giáo sư ở đại học Tokyo. Mikitani tốt nghiệp đại học Hitotsubashi, sau đó khi đang làm việc cho ngân hàng Công nghiệp Nhật Bản, ông được cử đi du học ở Mỹ với khóa học MBA tại đại học Havard.

Ngày 7/2/1997, Mikitani cùng một số người bạn của mình lập ra Rakuten với vẻn vẹn 250.000 USD mà không có bất cứ sự hỗ trợ nào khác về tài chính. Tới nay trang web này đã trở thành một đại siêu thị ảo với giá trị vốn hóa thị trường lên tới 13.5 tỉ USD và doanh thu hàng năm trên 4 triệu USD. Với kết quả kinh doanh ấn tượng này, Rakuten luôn giữ vững ngôi vị website thương mại điện tử số 1 tại Nhật Bản, đồng thời là một trong những tên tuổi lớn nhất trong lĩnh vực này trên toàn thế giới.

Mô hình hoạt động của Rakuten: Trang web lớn cho công ty nhỏ

Rakuten Ichiba có thể được ví như một siêu thị khổng lồ trên mạng Internet, nơi các nhà cung cấp có thể đăng ký sở hữu một gian hàng nhỏ để tiếp thị sản phẩm của mình với khách hàng. Mặc dù trong “đại siêu thị” Rakuten có không ít tên tuổi đình đám như Adidas, Toshiba… trang web này vẫn chú trọng việc hỗ trợ những nhà cung cấp nhỏ lẻ bằng những biện pháp thiết thực và rất cụ thể.

Một ví dụ tiêu biểu về tác động tích cực của Rakuten đối với thị trường thương mại nhỏ ở Nhật Bản như sau: Một nông dân muốn bán số trứng của mình trên Rakuten, ông được hỗ trợ hướng dẫn cách thức chụp ảnh quá trình cho gà ăn và ấp trứng để chứng minh các sản phẩm của ông là đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm và có nguồn gốc luôn tươi mới. Sau đó ông đăng tải những bức ảnh này lên website Rakuten.

Hiệu quả vượt xa so với mong đợi của bản thân người bán: số lượng đơn đặt hàng tăng lên chóng mặt, chẳng mấy chốc doanh thu từ duy nhất việc bán trứng của người nông dân nọ đã cao hơn cả mức doanh thu trung bình của nhiều doanh nghiệp khởi nghiệp khác. So với hình thức bán hàng trực tiếp truyền thống, bán hàng trên Rakuten có lợi thế hơn nhiều do tiết kiệm được chi phí thuê mặt bằng, sửa chữa bảo dưỡng cửa hàng, lại có khả năng tiếp cận phạm vi khách hàng rộng hơn rất nhiều. Do vậy từ các tiểu thương tới các thương hiệu lớn ở Nhật đều nhanh chóng đăng ký cho mình một gian hàng trên Rakuten.

Doanh thu của Rakuten không ngừng tăng trưởng trong các năm qua

Động lực phát triển của Rakuten: Những ý tưởng điên rồ

Hiroshi nổi tiếng với những ý tưởng nhiều phá cách ít ai ngờ tới. Nhưng ông cũng khiến người ta nể phục do một khi đã dự định áp dụng những ý tưởng đó thì ông triển khai một cách dứt khoát, quyết liệt, và thường đem lại cú hích cho sự phát triển của Rakuten.

Điển hình trong số các biện pháp của Mikitani phải kể tới động thái “Anh hóa” trang Rakuten vào năm 2010. Một ngày Mikitani đột nhiên đi tới kết luận rằng: “Tiếng anh không còn là lợi thế cho doanh nghiệp nữa, mà nó trở thành một yêu cầu nhất định phải có”. Thế là chỉ sau một đêm, tất cả những bảng hiệu, menu trong canteen và biển báo thang máy… công ty chủ quản Rakuten đều phải đổi sang tiếng anh. Có thể dễ dàng hình dung sự phản ứng của nhân viên và giới quan sát trên thị trường. Một số người thậm chí cảm thấy lòng tự tôn dân tộc của mình bị tổn thương. Nhưng Mikitani vẫn kiên định với lựa chọn của mình.

Kết quả là 90% số nhân viên của Rakuten giờ đây đã có thể sử dụng thành thạo tiếng Anh, đồng thời bản thân trang web thương mại Rakuten cũng thay da đổi thịt trở thành một thương hiệu mang tính chất quốc tế, rất thuận lợi cho các doanh nghiệp nước ngoài nhảy vào tham gia, đầu tư góp vốn hoặc đơn giản chỉ để mua hàng. Còn câu chuyện của Mikitani thì trở thành một “case study” điển hình trong nhiều giáo trình về quản trị kinh doanh ở các trường đại học lớn.

Đánh đông dẹp bắc

Bất cứ ai khi tiếp xúc với Mikitani đều có ấn tượng về sự năng động, dám nghĩ dám làm và giàu ý tưởng. Người đàn ông này từng tiến hành vô số thương vụ mua bán sáp nhập để tăng thêm tiềm lực cho Rakuten, cạnh tranh với các doanh nghiệp khác trên nhiều nền tảng khác nhau, trong đó có thể kể tới việc mua lại Kobo, công ty sản xuất máy đọc ebook bán chạy nhất ở Canada, Buy.com- một website thương mại điện tử của Mỹ, và mới đây nhất là mua lại ứng dụng tin nhắn đình đám Viber với hơn 300 triệu người dùng, chỉ để tạo một kênh liên lạc tiện ích cho khách hàng khi muốn nhắn tin trao đổi với người bán về giá cả và chất lượng sản phẩm.

Có thể thấy tất cả những vụ thâu tóm này đều nhằm mang lại cho người sử dụng Rakuten những trải nghiệm mua sắm tốt nhất, trên nhiều phương diện. Với sự nỗ lực không ngừng nghỉ và sự tỉ mỉ trong việc chăm sóc cảm giác của khách hàng, Rakuten vẫn giữ vững vị thế của một trong những website thương mại điện tử hàng đầu thế giới, bất chấp có rất nhiều tên tuổi khác đang trỗi dậy.

Cũng như rất nhiều doanh nghiệp khác, Rakuten của Mikitani không tránh khỏi có những bước hụt chân trong một số chiến thuật của mình. Người khổng lồ này từng xây dựng một trang web mang tên Lekutian – đứa con lai của Rakuten với tập đoàn Baidu- với tham vọng đưa website này trở thành “Trang bán hàng online lớn nhất Trung Quốc”. Không may là chỉ hai năm sau, đứa con lai này đã chết yểu. Tuy nhiên, một vài hao tổn này không làm ảnh hưởng tới tầm vóc của Rakuten, và đế chế này vẫn đang ngày một bành trướng ra ngoài lãnh thổ Nhật Bản, cùng với đó là tầm ảnh hưởng của CEO Mikitani.

Tri Thức Trẻ